Αντιμετώπιση μυοσκελετικών παθήσεων και αθλητικών τραυματισμών
Τι ορίζουμε μυοσκελετικές παθήσεις?
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό οργανισμό για την ασφάλεια και υγεία στην εργασία οι μυοσκελετικές παθήσεις είναι μια από τις συνηθέστερες παθήσεις που σχετίζονται με την εργασία. Εκατομμύρια εργαζόμενοι σε όλη την Ευρώπη ταλαιπωρουνται, με το κόστος αντιμετώπισής τους να ανέρχεται σε δισεκατομμύρια.
Οι παθήσεις αυτές αφορούν ενοχλήσεις στην πλάτη, αυχένα, ώμους καθώς και στα άνω και κάτω άκρα. Περιλαμβάνουν κάθε βλάβη ή διαταραχή των αρθρώσεων ή άλλων ιστών.
Τα προβλήματα υγείας κυμαίνονται από ελαφρές ενοχλήσεις και πόνους έως σοβαρές καταστάσεις που απαιτούν τη διακοπή εργασίας και την υποβολή σε θεραπευτική αγωγή.
Σε πιο χρονιές περιπτώσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναπηρία, δηλαδή ανικανότητα του ατόμου στην κοινωνική και εργασιακή του ζωή.
Μερικά παραδείγματα αυτών αναφέρονται ως:
- αυχεναλγίες
- οσφυαλγίες
- αρθροπάθειες
- αρθρίτιδες
- νευραλγίες
- τενοντίτιδες
- κακώσεις συνδέσμων
- ασβεστώσεις μυών και τενόντων
- μυϊκές θλάσεις
- θυλακίτιδες
- επικονδυλίτιδες κ.α.
Ο όρος αναφέρεται στα είδη τραυματισμών που συμβαίνουν συνήθως κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων ή άσκησης (πχ. ρήξη χιαστών, μηνίσκων, θλάσεις κα.) Ωστόσο δεν περιορίζονται μόνο στους αθλητές (πχ. οι ελαιοχρωματιστές εμφανίζουν συχνά τενοντοπάθεια του αγκώνα (tennis elbow), οι αγρότες ταλαιπωρούνται από τραυματισμούς στον ώμο κα.) Επομένως, οι αθλητικοί τραυματισμοί συμβαίνουν εκτός από αθλητές και γενικά σε ενεργούς ανθρώπους.
Οι αθλητικοί τραυματισμοί χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:
όπως για παράδειγμα διάστρεμματα, εξαρθρήματα κα.
που προκύπτουν από υπέρχρηση μιας περιοχής του σώματος και επιδεινώνονται σταδιακά με τον χρόνο (πχ. τενοντοπάθεια του αγκώνα, κατάγματα καταπόνησης κα.)
Στα πλαίσια της αντιμετώπισης αυτών εφαρμόζονται κατά περίπτωση “φυσικά μέσα” και όχι μόνο, που στοχεύουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και τη διόρθωση της αιτίας του προβλήματος.
Πιο συγκεκριμένα:
Κινησιοθεραπεία: Εφαρμογή κινήσεων οι οποίες διακρίνονται σε παθητικές, ενεργητικές, ενεργοπαθητικές (υποβοηθούμενες) και ενεργητικές με αντίσταση.
Αναλυτικότερα:
Παθητική είναι η κίνηση που πραγματοποιείται χωρίς τη συμμετοχή του ασθενούς (από φυσικοθεραπευτή ή μηχάνημα). Στόχος της η διατήρηση του εύρους κίνησης, η μείωση/ πρόληψη συμφύσεων ή/και βραχύνσεων, διατήρηση της ελαστικότητας των μυών, βελτίωση της κίνησης του αρθρικού υγρού και της κυκλοφορίας του αίματος στο σώμα. Επίσης, λειτουργεί ως αναλγητικό, βοηθά στη διαδικασία επούλωσης και την απομάκρυνση του οίδηματος.
Ενεργητική είναι η κίνηση που εκτελούν οι μύες με δική τους δράση κινώντας την άρθρωση.
Βασικοί στόχοι ότι ισχύει για την παθητική. Επιπλέον βοηθά στη διατήρηση της συσταλτικότητας των μυών, την αισθητηριακή ανατροφοδότηση μέσω της μυϊκής ατράκτου και του οργάνου Golgi. Ακόμα η εκτέλεσή της δημιουργεί αύξηση της αρθρικής συμπίεσης που είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία της άρθρωσης και της υγείας του χόνδρου.
Ενεργητική κίνηση με αντίσταση. Κατά την εκτέλεση της κίνησης, παρεμβάλλεται εξωτερική αντίσταση είτε από το φυσικοθεραπευτή είτε από μηχάνημα (πχ. βάρη, λάστιχα).
Βασικοί στόχοι η αύξηση της μυϊκής δύναμης, αντοχής και υπερτροφίας των μυών. Ταυτόχρονη άσκηση πολλών αρθρώσεων.
Η ενεργητική άσκηση με αντίσταση χωρίζεται στους παρακάτω τέσσερις τύπους:
- Ισοτονική, άσκηση δηλαδή με σταθερή αντίσταση.
- Ισοκινητική, άσκηση δηλαδή με σταθερή γωνιακή ταχύτητα έτσι ώστε η αντίσταση να ειναι πάντα μέγιστη για την κατάσταση του μυός (γίνεται με την χρήση ηλεκτρονικών δυναμόμετρων). Σε αυτούς τους δύο τύπους άσκησης οι τύποι της μυϊκής σύσπασης είναι
Σύγκεντρη: συστολή με ταυτόχρονη βράχυνση του μυός (πχ. κάμψεις δικεφάλων με βαράκι)
Έκκεντρη: συστολή με ταυτόχρονη επιμήκυνση του μυός (πχ. από θέση κάμψης δικεφάλων αφήνω αργά τα βαράκια ώστε να τεντώσουν οι αγκώνες) Ο συνδυασμός των παραπάνω συστολών εφαρμόζεται στη δημιουργία προγραμμάτων πλειομετρικής προπόνησης (πχ. άλματα από ύψος, box jumps).
Σε ασκήσεις ανοιχτής κινητικής αλυσίδας, δηλαδή συνδυασμό διαδοχικών αρθρώσεων στις οποίες η άρθρωση είναι ελεύθερη να κινηθεί (πχ. κάμψεις δικεφάλων με βαράκια, leg extensions).
Σε ασκήσεις κλειστής κινητικής αλυσίδας, δηλαδή συνδυασμό διαδοχικών αρθρώσεων στις οποίες οι τελικές αρθρώσεις συναντούν σημαντική αντίσταση που περιορίζει ή εμποδίζει την κίνηση τους (πχ. έλξεις στο μονόζυγο, push ups). - Στατική άσκηση σύσπαση χωρίς κίνηση του μυός
- Ισομετρική άσκηση δηλαδή μέγιστης έντασης στατική σύσπαση του μυός.
Αυτοί οι δύο τύποι βοηθούν στην αύξηση της δύναμης (μόνο στη γωνιά άσκησης), στη διατήρηση της νεύρωσης και πρόληψη ατροφιας σε περίπτωση ακινητοποίησης του μέλους.
Μάλαξη: Εφαρμογή χειρισμών με τα χέρια όπως πλήξεις, δονήσεις κ.α. μέσω των οποίων προκαλείται αύξηση της κυκλοφορίας του αίματος, προσφορά θρεπτικών και απομάκρυνση επιβλαβών ουσιών (πχ. προϊόντα φλεγμονής). Ακόμα χρησιμοποιείται για χαλάρωση μυϊκών σπασμών (τεταμένες δεσμίδες μυϊκών ινών, TrPs).
Λύση συμφύσεων μεταξύ μυών και περιτονιών όπως και λύση συμφύσεων μεταξύ δέρματος και υποδορίου ιστού.
Ποιες είναι οι αντενδείξεις?
Περιπτώσεις υψηλού πυρετού από οποιαδήποτε αιτία, δερματικές νόσοι, φλεγμονώδεις περιοχές στο οξύ στάδιο, ανοικτά ή πρόσφατα επουλωμένα τραύματα και εγκαύματα, ορισμένες αγγειακές καταστάσεις (π.χ. πρόσφατη θρόμβωση), σοβαροί τραυματισμοί (πχ. κατάγματα) κ.α.
Ηλεκτροφυσικά μέσα: χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:
- Σε εκείνα που προκαλούν ηλεκτρικό ερεθισμό για θεραπευτικούς σκοπούς (πχ. Γαλβανικά, Παλμικά συνεχή, Εναλλασσόμενα, ΤΕΝS κ.α.)
- Στα μέσα με θερμική επίδραση (πχ. Λέιζερ, θεραπευτικός υπέρηχος, διαθερμία μικροκυμάτων, παραφινόλουτρο, θερμά επιθέματα κ.α)
- Σε όσα έχουν μη θερμική επίδραση (πχ. Διακοπτόμενος υπέρηχος, διακοπτόμενη διαθερμία, μαγνητοθεραπεία κ.α.)
Τι αποτελέσματα έχουν?
Μείωση του πόνου, βελτίωση της κυκλοφορίας, απομάκρυνση του οίδηματος.
Ποιες είναι οι αντενδείξεις?
Πυρετός, εγκυμοσύνη, ασθενείς με βηματοδότη, τοπική φλεγμονή, δερματικό ερεθισμό, αγγειακά προβλήματα (πχ. φλεβοθρόμβωση), μεταλλικά εμφυτεύματα κ.α